AI Görünürlük Terimler Sözlüğü

GEO, işletmelerin ve markaların ChatGPT, Gemini, Perplexity, Copilot ve Claude gibi yapay zeka sistemlerinde görünür, anlaşılır ve önerilebilir hale gelmesini sağlayan optimizasyon disiplinidir.

Klasik SEO, Google'ın arama sonuçlarında üst sıralara çıkmayı hedefler. GEO ise yapay zekanın bir işletmeyi kendi cevabına dahil edip etmeyeceğini belirler. "İstanbul'da en iyi diş kliniği hangisi?" gibi bir soruya yapay zeka verdiği cevapta sizi anıyorsa — GEO çalışmaktadır.

AEO, içeriklerin yapay zeka tarafından doğrudan cevap olarak kullanılmasını sağlamaya odaklanan optimizasyon yaklaşımıdır. GEO'nun alt kümesi olarak da düşünülebilir.

Yapay zeka artık "Bu sitede şu bilgi var, git oku" yerine "İşte cevap: …" diyor. AEO, içeriğinizin bu cevabın içine girmesini sağlar. SSS (FAQ) içerikleri, net tanımlar ve kısa açıklayıcı paragraflar AEO'nun temel araçlarıdır.

GEO ile farkı: AEO içerik odaklıdır; GEO teknik yapı, schema, entity, içerik ve otorite gibi tüm katmanları kapsar.

Bir işletmenin veya markanın yapay zeka arama motorlarındaki genel görünürlük düzeyidir. "ChatGPT bizi biliyor mu?", "Gemini bizi öneriyor mu?", "Perplexity bizi kaynak gösteriyor mu?" sorularının tümünün cevabı AI Visibility'yi oluşturur.

AI Visibility ölçmek için iki yol vardır: (1) Gerçek AI sorguları yaparak sonuçları analiz etmek, (2) Schema, llms.txt, NAP tutarlılığı gibi sinyalleri kontrol listesiyle değerlendirmek. mytrend.ai her ikisini de yapar — GoDaddy gibi araçlar yalnızca kontrol listesi kullanır.

Entity (varlık), bir işletmenin web genelinde bağımsız, tutarlı ve tanımlanmış bir kimlik olarak var olması demektir. Entity SEO, bu kimliğin arama motorları ve yapay zeka sistemleri tarafından net biçimde anlaşılmasını sağlar.

Yapay zeka sizi bir entity olarak tanıdığında — adınız, ne yaptığınız, nerede olduğunuz, nasıl çalıştığınız net biçimde bilindiğinde — sizi cevaplarına dahil etme olasılığı çok artar.

Temel sinyaller: Google Business Profile, Schema.org, NAP tutarlılığı, sosyal medya profilleri, Wikipedia/Wikidata varlığı.

Yapay zekanın bir işletmeyi kendi alanında ne kadar güvenilir ve yetkili bulduğunun ölçüsüdür. Entity Authority yüksek olan işletmeler, ilgili sorgularda AI tarafından öncelikli olarak anılır.

Otorite; geri bağlantılar (backlinks), medya anışmaları, inceleme sayısı ve kalitesi, içerik derinliği ve web genelindeki tutarlılıkla inşa edilir.

Schema.org, web sayfalarına anlam kazandıran bir veri standardıdır. JSON-LD formatında sayfanıza eklenen etiketler, arama motorlarına ve yapay zekaya "Bu sayfa bir restorandır, burada şu hizmetler verilir, çalışma saatleri şudur" gibi net bilgiler iletir.

İşletmeler için en kritik Schema türleri: LocalBusiness, FAQPage, BreadcrumbList, HairSalon, LegalService, Restaurant.

llms.txt, web sitelerinin kendi alan adlarında yayımladığı, yapay zeka sistemlerine yönelik makine-okunabilir düz metin profil dosyasıdır. robots.txt'in AI versiyonu olarak düşünülebilir.

Dosya, işletmenin adını, konumunu, hizmetlerini, çalışma saatlerini ve iletişim bilgilerini yapılandırılmış bir metin halinde sunar. Claude ve Perplexity gibi modeller bu dosyayı okuyarak işletmeyi daha doğru tanımlar.

Örnek: https://siteniz.com/llms.txt

NAP; işletme adı (Name), adres (Address) ve telefon (Phone) bilgilerinin web genelinde birebir aynı yazılmasıdır. Google Business Profile, web sitesi, Yandex Haritalar, Foursquare ve sosyal medya profillerindeki bilgilerin birbirini tutması gerekir.

Yapay zeka sistemleri farklı kaynaklarda farklı bilgiler bulursa işletmeyi belirsiz bir entity olarak değerlendirir ve anmaktan kaçınır. NAP tutarlılığı, Entity Authority'nin temelidir.

Bir işletmenin veya içeriğin yapay zeka tarafından kaynak gösterilmeye hazır olup olmadığının değerlendirmesidir. Perplexity gibi kaynak-tabanlı AI motorları cevaplarında kaynak gösterir; Citation Readiness yüksek içerikler bu kaynak listesine girer.

Yüksek Citation Readiness için: Schema.org verisi, FAQPage içeriği, HTTPS bağlantısı, net ve kısa cevap paragrafları, ve yetkin backlink profili gereklidir.

Local GEO, yerel işletmelerin — klinikler, restoranlar, kuaförler, avukatlar, oto servisleri — yapay zeka aramalarında coğrafi bağlamda görünür olmasını sağlayan optimizasyon dalıdır.

"Kadıköy'de pediatri kliniği", "Antalya'da güvenilir emlakçı" gibi konum + sektör aramalarında yapay zeka doğrudan işletme önerisi yapar. Local GEO bu önerilerin içine girmeyi hedefler.

Agentic Web, kullanıcıların yerine internette gezinen, bilgi toplayan, karşılaştıran ve karar veren yapay zeka ajanlarının oluşturduğu yeni web katmanıdır. OpenAI'ın Operator, Anthropic'in Computer Use ve Google'ın Project Astra gibi sistemler bu kategoriye girer.

Agentic Web'de kullanıcı siteye gelmez; ajan gelir, okur ve raporlar. İşletmelerin bu ajanlara okunabilir, net ve yapılandırılmış içerik sunması kritik önem taşır.

Bununla bağlantılı kavram: AXO (Agent Experience Optimization) — yapay zeka ajanlarının web sitenizde hatasız gezinmesini sağlama disiplini.